Şükrü KIZILOT  Hürriyet
9 Haziran 2007

Ne olacak bu esnafın hali

ÖNÜMÜZDEKİ günlerde, milletvekili adaylarına en çok sorulacak sorulardan biri bu. Özellikle iktidar partisi milletvekili adaylarının işi zor.

Esnaf ve sanatkarın işleri durgun, piyasada nakit para darlığı var. Esnaf ve sanatkarın, sermayesi eriyor. Karşılıksız çekler ve protesto edilen senetlerde, sayı ve tutar olarak büyük artış var. Sorun bunlarla da bitmiyor. Büyük alış veriş merkezleri, esnaf ve sanatkar için ciddi bir haksız rekabet unsuru. Emekli olup çalışanları cezalandıran, garip bir sosyal güvenlik anlayışı ve vergilerle ilgili ciddi sorunlar var.

NE YİYOR VE İÇİYOR

Mevcut vergi yasaları, Orhan Veli'nin 'Bedava yaşıyoruz' şiirinden esinlenerek hazırlanmış. 2008 yılından itibaren, ücretlilere, 'asgari ücretin yarısı' kadar, 'asgari geçim indirimi' tanınacak. Esnafa ve sanatkara ise 1 YTL geçim indirimi hakkı tanınmıyor. Yanında çalışan işçiye var ama esnafa yok!

Daha açık bir anlatımla, esnaf ve sanatkara "Arkadaş, sen bedava yaşıyorsun. 1 YTL bile masrafın yok" deniliyor.

ŞİRKETLERİ KATLIYOR

Şu anda yürürlükte olan vergi yasalarına göre; esnaf ve sanatkarlar, yıllık 19 bin YTL'yi aşan gelirleri için yüzde 27 oranında, yıllık 43 bin YTL'yi aşan gelirleri için de yüzde 35 oranında 'Gelir Vergisi' ödüyorlar. Oysa, anonim ya da limited şirketler, 43 milyon YTL hatta 1 milyar YTL dahi kazansalar, yüzde 20 'Kurumlar Vergisi' ödüyorlar. Bu yönüyle baktığımızda, esnaf ve sanatkarın en yüksek vergi oranı, şirketlerin vergi oranını, neredeyse ikiye katlıyor.

STOPAJ ÜSTÜNE STOPAJ

Esnaf ve sanatkarlar, stopaj üstüne stopaj ödüyorlar. Örneğin; işyeri kirası net belirleniyor, işçinin ücreti, muhasebeci ya da avukata yaptığı ödeme net olarak belirleniyor. Bunların stopajlarını esnaf ve sanatkar üstleniyor. Ancak ödediği vergiler arasında gözükmüyor.

MEVZUAT ÇOK KARMAŞIK

Sık sık değişen vergi yasaları, yayınlanan kararnameler, tebliğler, iç genelgeler ve sirkülerlerin sayısı o kadar çok ki esnaf ve sanatkar, bunları izleyemiyor. Bu yetmiyormuş gibi mevzuat da son derece karışık. Somut bir örnek olarak, 'son çıkan KDV kararnamesi'ni gösterebiliriz. Kararname o kadar karışıktı ki gazete ve TV'lerin çoğunda, oranı indirilmeyen et, süt, yoğurt, peynir, meyve, sebze, bakliyat ve daha bir çok gıda maddesinin oranları indirilmiş gibi haberler yayınlandı.

BÜROKRASİ BIKTIRIYOR

Başbakan Erdoğan'ın, üç yıl önce söylediği "İktidar olduk ama bürokratik oligarşiyi yıkamadık" sözü, bugün de geçerliliğini koruyor. Esnaf ve sanatkar, bürokrasinin içinde, adeta boğulmuş durumda. Neredeyse üç günde bir kamu kurumlarına gidip, beyanname, bildirim, dilekçe veriyor ve vergi, prim, harç vs. ödüyor.

DOLAYLI GELEN VERGİLER

Türkiye'de toplanan vergilerin yüzde 70'inin dolaylı vergi olması, ülkede vergi adaletinin bulunmadığının somut göstergesi. Dünyanın en pahalı akaryakıtı Türkiye'de satılıyor. İstihdam üzerindeki yükler bakımından da dünya rekoru Türkiye'de. Çünkü net asgari ücretin yüzde 70'i kadar kesinti var. Alkollü içkilerdeki vergi yükü, AB ortalamasının üzerinde. Bu da kayıt dışılığı körüklüyor. Cep telefonunda, en yüksek vergi yine Türkiye'de; bizden sonra Tanzanya geliyor.

Yazdıklarımız, esnaf ve sanatkarların yaşadığı sorunların, yarısı bile değil.

Evet. Bu kadar sorunun arasında ne olacak bu esnaf ve sanatkarların hali?

Yazının Orijinali